Rozdział VIII - Kodowanie wartości, obliczenia pieniężne
W edukacji wczesnoszkolnej dzieci poznają wartość liczby nie tylko jako znak zapisany cyfrą, ale również jako konkret – coś, co można policzyć, porównać, zamienić, zbudować czy zakodować. Rozumienie wartości liczbowej w praktycznym kontekście to podstawa sprawnego liczenia, logicznego myślenia i wprowadzania dzieci w świat matematyki
i programowania.
Rozdział „Kodowanie wartości” opiera się na idei, że każdemu elementowi można przypisać określoną wartość liczbową – a następnie zbudować z nich konkretną liczbę, odczytać wartość z konstrukcji, porównać ją z innymi, czy nawet wykonać operacje matematyczne na zestawach klocków. W ten sposób uczniowie uczą się zarówno dziesiątkowego systemu pozycyjnego, jak i rozumieją sens działań matematycznych – poprzez konkret, a nie tylko zapis symboliczny.
Klocki Korbo są doskonałym narzędziem do nauki kodowania wartości:
- różne elementy mogą reprezentować jednostki, dziesiątki i setki (np. koło = 1, walec = 10, platforma = 100),
- konstrukcje z klocków pozwalają dzieciom budować liczby fizycznie i lepiej je rozumieć,
- zabawy z porównywaniem, odczytywaniem i kodowaniem rozwijają myślenie algorytmiczne i kompetencje wstępne do programowania.
Zabawy w tym rozdziale uczą nie tylko matematyki, ale także precyzji, planowania, strategii działania i współpracy.
Uczeń po realizacji zadań z tego rozdziału:
- Rozumie pojęcie wartości liczby i potrafi przypisać wartość liczbową do konkretnego obiektu (np. koło = 1, walec = 10).
- Buduje liczby z wykorzystaniem klocków o przypisanych wartościach (np. 2 walce i 3 koła = 23).
- Odczytuje wartość liczbową z gotowych konstrukcji klocków.
- Porównuje wartości różnych konstrukcji, stosując znaki: <, >, =.
- Zamienia liczby na odpowiadające im zestawy klocków w różnych kombinacjach (np. 100 = 1 platforma lub 10 walców).
- Stosuje system dziesiątkowy w działaniu praktycznym (np. 3 koła niebieskie i 2 koła zielone = 32).
- Tworzy różne konstrukcje klocków o tej samej wartości – rozumie ideę równoważności liczbowej.
- Rozwiązuje zadania tekstowe z wykorzystaniem kodowania wartości.
- Tworzy i odczytuje proste „kody liczby” z klocków – wprowadzając wstęp do myślenia programistycznego.
Pracuje w zespole nad rozwiązywaniem zadań logicznych i kodujących, używając konstrukcji jako formy zapisu.
1. Zakoduj liczbę
Cel: Przyporządkowywanie wartości liczbowej do klocków i odwzorowywanie liczb.
Potrzebne elementy: klocki Korbo
Wstęp: Nauczyciel przypisuje wartości liczbowe do poszczególnych elementów, np.:
– Koło zębate = 1, walec = 10, platforma = 100.
Przebieg:
Nauczyciel podaje liczbę, np. 134. Uczniowie budują konstrukcję z 1 platformy, 3 walców i 4 kół.
Warianty:
– Uczniowie losują liczbę z kart i kodują ją z klocków.
– Dekodowanie wartości: Nauczyciel buduje konstrukcję z klocków (np. 2 platformy, 4 walce, 6 kół). Uczniowie odczytują jej wartość: 246.
– Uczniowie tworzą konstrukcje dla kolegów, którzy muszą je odczytać.
2. Zakodowany system dziesiątkowy
Cel: Zrozumienie wartości jednostek, dziesiątek i setek w liczbach trzycyfrowych.
Potrzebne elementy: koła zębate Korbo Blocks, dwie platformy na parę/grupę/osobę (w zależności od tego jak podzielimy klasę).
Przebieg:
Nauczyciel nadaje wartość kolorom kół zębatych, np:
- Zielony – 100
- Niebieski – 10
- Żółty – 1
Następnie wyjaśnia, że np. dwa koła zielone ułożone w formie wieży to 200. Dalej prosi, by uczniowie ułożyli na platformie z kół zębatych wartość 321 (na ostatniej pozycji z prawej strony będzie jedno żółte koło zębate, po jego lewej stronie dwa niebieskie i po lewej stronie niebieskich trzy zielone).
Dalej nauczyciel tworzy wyzwania dla dzieci.
Przykładowe wyzwanie:
Zbuduj liczbę, w której cyfra setek jest mniejsza niż 3, cyfra dziesiątek mniejsza niż 4 a cyfra jedności większa niż sześć.
Warianty:
- Dzieci tworzą wyzwania dla siebie nawzajem.
3. Klockowy sejf
Cel: Tworzenie kodów liczbowych i logicznych układów.
Potrzebne elementy: klocki KORBO
Przebieg: Nauczyciel nadaje wartość kolorom kół zębatych, np:
- Zielony – 100
- Niebieski – 10
- Żółty – 1
Nauczyciel informuje uczniów, że stworzył specjalny KOD do sejfu. Aby go odszyfrować należy ułożyć klocki w odpowiedniej konfiguracji. Jednocześnie zapisuje “kod na kartce”, którą zakrywa przed uczniami.
Dalej informuje ich, że kod składa się z trzech cyfr, którymi są np. 4, 2, 5.
Uczniowie muszą „otworzyć sejf”, budując poprawną kombinację wartości. (czyli np. układają na platformie, podobnie jak w poprzednim zadaniu wartości: 425 lub 245 lub 452 lub 254 lub 542 lub 524.
🚀 Warianty:
– Rozbudowanie szyfru o dodatkową, czwartą pozycję (np. czerwone koła zębate).
4. Wartości pieniężne
Cel: Przekładanie wartości pieniężnych na układ klocków i odwrotnie.
Potrzebne elementy: Klocki jako symbole
Przebieg:
Nauczyciel na tablicy przygotowuje wartości dla poszczególnych elementów, np:
Walce | Koła zębate | Platformy |
żółty -1gr | żółty – 10gr | żółty – 10zł |
czerwony – 2gr | czerwony – 20gr | szary – 20zł |
zielony – 5gr | zielony – 50gr | zielony – 50zł |
Następnie prosi uczniów, by zbudowali konstrukcję o wartości 12zł.
Warianty:
– Uczniowie tworzą wartości nie używając kół zębatych. Lub np. elementów w kolorze zielonym.
5. Budujemy bank wartości
Cel: Przeliczanie wartości różnych zestawów.
Potrzebne elementy: Wszystkie klocki, kartki z wartościami „cen”.
Przebieg:
Uczniowie dostają „konto” z wartością początkową (np. 250). Ich zadaniem jest zbudować za tę kwotę np. trzy niezależne konstrukcje.
Warianty:
– Gra: kto wyda całą kwotę realizując zadanie w określonym czasie.
– Rachowanie reszty – np. zbudowałem konstrukcję za 187, ile mi zostało?
6. Konstrukcja do zadania
Cel: Wykorzystanie kodowania wartości w zadaniu tekstowym.
Potrzebne elementy: Klocki, karty z treścią zadań (np. „Zbuduj pojazd wart 142”).
Przebieg:
Nauczyciel na tablicy przygotowuje wartości dla poszczególnych elementów, np:
platforma – 50zł, koło zębate – 15zł, łącznik krzyżowy – 1zł, walec – 5zł, opona – 4zł itd.
Dziecko czyta polecenie i buduje konstrukcję, której wartość zgadza się z treścią zadania.
Warianty:
- Tworzenie własnych zadań przez uczniów.
- Dodanie ograniczeń typu: „nie wolno użyć więcej niż 2 platform”.
Karty z treścią zadań: Zbuduj pojazd wart 142zł, zbuduj kwiat wart 220zł, zbuduj wiatrak wart 500zł itd.
7. Klockowe porównania
Cel: Porównywanie wartości różnych zestawów i zapisywanie ich symbolicznie.
Potrzebne elementy: klocki Korbo
Przebieg:
Nauczyciel na tablicy przygotowuje wartości dla poszczególnych elementów, np:
platforma – 50zł, koło zębate – 15zł, łącznik krzyżowy – 1zł, walec – 5zł, opona – 4zł itd.
Prosimy każdego ucznia, by zabrał 15 dowolnych elementów. Następnie uczeń buduje dwie konstrukcje i zapisuje porównanie: „Konstrukcja A (145) > Konstrukcja B (123)”.
Warianty:
– Dzieci ustawiają w kolejności rosnącej/malejącej swoje konstrukcje
– Użycie tylko jednego koloru klocków w każdej konstrukcji.
8. Kto szybciej zakoduje?
Cel: Automatyzacja przyporządkowania wartości do klocków.
Potrzebne elementy: Zestawy klocków, kartki z liczbami.
Przebieg:
Nauczyciel na tablicy przygotowuje wartości dla poszczególnych elementów, np:
platforma – 50zł, koło zębate – 15zł, łącznik krzyżowy – 1zł, walec – 5zł, opona – 4zł itd.
Gra zespołowa – nauczyciel zapisuje na tablicy liczbę (np. 417), a dzieci jak najszybciej muszą ułożyć w grupie konstrukcję o tej wartości.
Warianty:
– Dodawanie dodatkowych warunków, np. w konstrukcji musi się kręcić co najmniej 5 elementów.
9. Klockowa matematyka odwrotna
Cel: Tworzenie różnych zestawów o tej samej wartości.
Potrzebne elementy: Wszystkie elementy Korbo.
Przebieg:
Nauczyciel na tablicy przygotowuje wartości dla poszczególnych elementów, np:
platforma – 50zł, koło zębate – 15zł, łącznik krzyżowy – 1zł, walec – 5zł, opona – 4zł itd.
Zadanie: „Zbuduj 3 różne konstrukcje, które mają wartość 120”.
Warianty:
- Zadanie z zakazem użycia platform.
- Dodanie dodatkowych warunków, np. w konstrukcji kręcą się 4 elementy.
10. Zamień to inaczej
Cel: Tworzenie równoważnych konstrukcji dla tej samej wartości.
Potrzebne elementy: Wszystkie typy klocków.
Przebieg:
Nauczyciel na tablicy przygotowuje wartości dla poszczególnych elementów, np:
platforma – 50zł, koło zębate – 15zł, łącznik krzyżowy – 1zł, walec – 5zł, opona – 4zł itd.
Nauczyciel buduje konstrukcję, prosi by uczniowie ją odtworzyli a następnie obliczyli jej wartość. Następnie nauczyciel prosi, by uczniowie zabrali jeden element (np. platformę) i ma za zadanie stworzyć inną kombinację, która daje tę samą wartość (np. zamiana platformy na 4 koła zębate i jeden walec).
Warianty:
- Wspólne szukanie jak największej liczby wariantów tej samej wartości.