Rozdział III - Przeliczanie obiektów, pierwsze kroki w świecie liczb
Spis treści:
- Wstęp dla nauczyciela
- Dlaczego warto rozwijać przeliczanie przez zabawę?
- Co rozwijają zaproponowane zabawy?
- Zabawa 1: Klockowa wieża liczbowa
- Zabawa 2: Kto ma ile?
- Zabawa 3: Zbuduj liczbę
- Zabawa 4: Skaczące klocki
- Zabawa 5: Kolorowe zadanie
- Zabawa 6: Ile zniknęło?
- Zabawa 7: Klockowy koncert
- Zabawa 8: Daj mi tyle
- Zabawa 9: Klocki w rzędzie
Wstęp dla nauczyciela
Umiejętność przeliczania to jeden z kluczowych etapów edukacji matematycznej dzieci w wieku przedszkolnym. Poprzez przeliczanie dzieci uczą się dostrzegać ilość jako cechę świata, rozumieć porządek, a także budować pierwsze relacje matematyczne: więcej, mniej, tyle samo.
Dziecko, które potrafi policzyć elementy w zbiorze, wykonuje ważny krok w kierunku zrozumienia liczby jako stałej wartości, niezależnej od rodzaju przedmiotów czy ich ułożenia. Dzięki tym umiejętnościom przedszkolak zaczyna tworzyć podstawy do dalszych operacji matematycznych, takich jak dodawanie i odejmowanie, porównywanie liczb, a także analiza prostych problemów logicznych.
Dlaczego warto rozwijać przeliczanie przez zabawę?
W przedszkolu nauka liczenia nie powinna ograniczać się do odtwarzania ciągu liczebników. Aby dziecko zrozumiało, co znaczy „trzy”, „pięć” czy „sześć”, musi to zobaczyć, dotknąć, przeliczyć i doświadczyć w działaniu. Dopiero wtedy liczby nabierają znaczenia.
Dlatego właśnie w tym rozdziale proponujemy zestaw zabaw z wykorzystaniem Klocków Korbo – prostego i elastycznego narzędzia dydaktycznego, które pozwala na twórcze i aktywne uczenie się przez działanie. Kolorowe, łatwe do chwytania klocki zachęcają dzieci do manipulowania, budowania, układania i – co najważniejsze – przeliczania w kontekście.
Co rozwijają zaproponowane zabawy?
- Rozumienie stałości liczby (np. 4 to zawsze cztery, niezależnie od tego, co liczę),
- Praktyczne przeliczanie w działaniu (budowanie, przekładanie, porządkowanie),
- Umiejętność odpowiadania na pytania: „ile?”, „który?”, „więcej/mniej?”,
- Współpracę w grupie i komunikację matematyczną.
Zabawy zostały zaprojektowane tak, aby były proste do przeprowadzenia, elastyczne i możliwe do modyfikacji – zarówno dla małej grupy, jak i w pracy indywidualnej. Każde ćwiczenie zawiera również propozycję wariantu lub rozszerzenia.
Ten rozdział to zaproszenie do radosnego liczenia – przez ruch, budowanie, działanie i rozmowę. Zaufaj sile konkretu, a dzieci z radością wkroczą w świat matematyki.
Zabawa 1: Klockowa wieża liczbowa
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza klocki, tworząc wieżę odpowiadającą wskazanej liczbie. Ćwiczy rozumienie liczby jako ilości.
Materiały:
- Zestaw kół zębatych ( 12 kół dla dziecka)
- Kartoniki z cyframi (od 1 do 12) – opcjonalnie
Przebieg zabawy:
- Nauczyciel pokazuje dzieciom kartonik z cyfrą (np. 4).
- Dzieci budują wieżę z tylu klocków, ile wskazuje cyfra.
- Po zbudowaniu wieży dzieci liczą głośno każdy klocek: „jeden, dwa, trzy, cztery”.
- Wspólnie porównujemy wysokości wież w grupie – czy któraś wieża jest wyższa? niższa? jeżeli tak to dlaczego?
- Powtarzamy ćwiczenie z innymi cyframi.
Warianty:
- Każde dziecko indywidualnie losuje kartonik z cyfrą z zamkniętymi oczami.
- Nauczyciel buduje wieżę, a dzieci odgadują, z ilu klocków się składa, wspólnie wyszukują / rozpoznają cyfrę odpowiadająca ilości kół w wieży.
Dzieci pracują parami: jedno buduje, drugie liczy i kontroluje.
Przygotować kartoniki z cyframi
Zabawa 2: Kto ma ile?
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza swoje klocki i porównuje ich liczbę z innymi. Rozwija umiejętność porównywania zbiorów i używania określeń: więcej, mniej, tyle samo.
Materiały:
- Kilkanaście dowolnych klocków Korbo na każde dziecko
- Miseczki, talerzyki lub pudełka do rozdzielania klocków
Przebieg zabawy:
- Każde dziecko otrzymuje losowo wybraną liczbę klocków (np. 2, 3, 5…).
- Dzieci przeliczają swoje klocki i mówią głośno, ile mają.
- Nauczyciel pyta: „Kto ma najwięcej?”, „Kto ma najmniej?”, „Czy ktoś ma tyle samo co…?”, “Kto ma najwięcej w kolorze…. ?” “Kto ma cztery koła / dwa walce?”
- Dzieci ustawiają się w kolejności rosnącej/ malejącej według liczby posiadanych klocków.
Warianty:
- Dzieci mogą same losować ilość klocków z zamkniętymi oczami.
- Zamiast porównywania w parach, dzieci tworzą grupy według liczby (np. „wszyscy, którzy mają trzy klocki – razem” / wszyscy, którzy mają dwa koła zębate, itd.).
Dziecko może porównać swoje klocki z nauczycielem: „Czy mam więcej niż pani/pan?”
Zabawa 3: Zbuduj liczbę
Cel dydaktyczny:
Dziecko tworzy konstrukcję z klocków odpowiadającą wskazanej liczbie. Rozwija wyobraźnię przestrzenną i zdolności matematyczne.
Materiały:
- Zestaw klocków Korbo, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie)
- Kartoniki z cyframi (opcjonalnie)
Przebieg zabawy:
- Nauczyciel pokazuje dzieciom cyfrę (np. 5).
- Zadaniem każdego dziecka jest zbudowanie dowolnej konstrukcji z dokładnie tylu klocków, ile wskazuje cyfra.
- Dziecko opisuje, co zbudowało: „To jest wieża z pięciu klocków”, „Zbudowałem samolot z trzech”.
- Nauczyciel zachęca dzieci do porównania swoich konstrukcji pod względem wielkości i ilości klocków.
Warianty:
- Dzieci budują konstrukcje w parach, wspólnie wybierając liczbę klocków.
Dziecko losuje dwie liczby i buduje dwie konstrukcje – potem porównuje, która jest większa.
Zabawa 4: Skaczące klocki
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza obiekty, łącząc liczenie z ruchem i orientacją przestrzenną.
Materiały:
- Zestaw klocków Korbo, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie)
Przebieg zabawy:
- Dziecko układa swoje klocki w rzędzie na podłodze, w odstępach między nimi.
- Zadaniem dziecka jest przeskoczyć przez każdy klocek, licząc głośno: „jeden”, „dwa”, „trzy”…
- Po przejściu całej linii można wrócić na początek i zagrać w drugą rundę z inną liczbą klocków.
Warianty:
- Zamiast przeskakiwania dzieci mogą stawiać stopę obok każdego klocka lub go dotykać.
- Dzieci mogą ustawiać klocki w innych układach (np. koło, ścieżka) i liczyć, poruszając się po nich.
- Nauczyciel może wraz z dziećmi zbudować jeden tor przez który będą kolejno przeskakiwać dzieci przeliczając do określonej cyfry i po niej zaczynając znów od “jeden”
Zabawa 5: Kolorowe zadanie
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza obiekty należące do jednej kategorii (koloru), rozwija spostrzegawczość i koncentrację.
Materiały:
- Klocki Korbo w różnych kolorach umieszczone w miseczkach, kołach itd.
- Miseczki, woreczki lub pojemniki do sortowania
Przebieg zabawy:
- Każde dziecko otrzymuje miskę z pomieszanymi kolorowymi klockami.
- Nauczyciel wydaje polecenie: „Znajdź i ułóż przed sobą trzy niebieskie klocki”.
- Dziecko wybiera z miski odpowiedni kolor i przelicza wybrane klocki, układając je w rzędzie.
- Wspólnie sprawdzacie, czy ilość i kolor się zgadza.
Warianty:
- W formie zabawy ruchowej: wysypujemy klocki na dywanie a dzieci szukają klocków i przenoszą określoną ilość w danym kolorze na swoje miejsca
- Dzieci losują kartoniki z kolorem i cyfrą (np. „zielony + 4”) i realizują zadanie zgodnie z instrukcją.
Kartoniki z kolorowymi klockami w odpowiednim kształcie i cyframi
Zabawa 6: Ile zniknęło?
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza obiekty i rozwija rozumienie odejmowania w działaniu konkretnym.
Materiały:
- Klocki Korbo dla każdego dziecka
- Materiał do zakrywania (np. chustka, kartka papieru)
Przebieg zabawy:
- Dziecko układa przed sobą wskazaną przez nauczyciela ilość klocków w rzędzie i przelicza je.
- Nauczyciel prosi by dzieci zamknęły oczy, przechodzi przez grupę i kilku dzieciom zabiera część klocków.
- Dzieci otwierają oczy, przeliczają widoczne klocki i odpowiadają na pytanie: Kto ma ile klocków? „Ile klocków zniknęło?”
- Następnie sprawdzamy poprawność odpowiedzi. Dzieci, którym zniknęły klocki dobierają ilość brakujących klocków.
- Wszystkie klocki odkładamy z powrotem do wspólnej puli i zabieramy nową ilość wskazaną przez nauczyciela / jedno z dzieci.
Warianty:
- Dzieci pracują w parach i zabierają sobie nawzajem część klocków.
- Zamiast mówienia ile klocków zniknęło można poprosić dzieci, by wyklaskały / wyskakały brakującą ilość – pozostała cześć grupy przelicza, by odgadnąć jaka ilość klocków brakuje.
- Dzieci mogą też wskazać brakującą ilość za pomocą cyfry.
Zabawa 7: Klockowy koncert
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza obiekty poprzez rytmiczne ruchy i dźwięki, rozwija pamięć słuchową i koordynację.
Materiały:
- Zestaw klocków Korbo, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie)
Przebieg zabawy:
- Każdy klocek to jeden dźwięk lub ruch: stuknięcie o stół, klaśnięcie, uderzenie o podłogę itp.
- Dziecko układa przed sobą wybraną liczbę klocków i gra „koncert”: za każdy klocek wykonuje jeden dźwięk – dźwięki nie mogą się powtarzać.
- Liczenie odbywa się równocześnie z rytmem: „jeden”, „dwa”, „trzy”…
Warianty:
- Można wprowadzić grupy dźwięków, np. teraz każdy klocek to jeden odgłos zwierzęcia.
- Zamiast dźwięków można prosić dziecko, by każdy klocek był związany z jednym ruchem (np. podskok, obrót, przysiad, skłon, podskok na jednej nodze itd.)
- Praca w parach: jedno dziecko gra koncert, drugie liczy i odtwarza sekwencję.
Zabawa 8: Daj mi tyle
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza obiekty, wykonuje zadania zgodnie z poleceniem i utrwala liczebniki.
Materiały:
- Zestaw klocków Korbo, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie)
- Kartoniki z cyframi (opcjonalnie)
Przebieg zabawy:
- Nauczyciel mówi: „Daj mi trzy klocki”.
- Dziecko odlicza i przekazuje dokładnie tyle klocków, ile wskazano.
- Następnie dzieci zamieniają się rolami: nauczyciel prosi, a dzieci uczą się wydawać polecenia nawzajem.
Warianty:
- Nauczyciel wskazuje kartonik z cyfrą zamiast słownego polecenia.
- Dziecko może podawać klocki w określonym kolorze lub układzie (np. „Daj mi dwa czerwone i jeden żółty”). Warto też wtedy wspólnie przeliczyć – o ile klocków poprosiłem?
- Dzieci mogą realizować to ćwiczenie w parach.
Zabawa 9: Klocki w rzędzie
Cel dydaktyczny:
Dziecko przelicza obiekty w określonym porządku i rozpoznaje relacje porządkowe (pierwszy, drugi, trzeci…).
Materiały:
- Zestaw klocków Korbo, z którego będą korzystać wspólnie wszystkie dzieci (np. wysypany na dywanie)
- Po cztery platformy dla dziecka (np. dwie zielone i dwie żółte)
Przebieg zabawy:
- Każde z dzieci łączy ze sobą cztery platformy w jedną ścieżkę.
- Dzieci umieszczają na platformach 8 klocków w górnym rzędzie poziomym oraz 8 klocków w dolnym rzędzie.
- Nauczyciel zadaje pytania każdemu z dzieci: „Który klocek jest trzeci w pierwszym rzędzie?”, „Jakiego koloru jest piąty klocek w dolnym rzędzie?”
Warianty:
- Zamiast kolorów dzieci mogą tworzyć wzory lub układy (np. koło-walec-koło…).
- Zadanie może być realizowane w parach
- Podobne ćwiczenie w parach: jedno dziecko opisuje ułożenie własnych klocków, drugie odtwarza układ na swojej platformie.